Plan je uitgaven vooruit met een jaarlijkse budgetreset
Een budget wordt een stuk bruikbaarder wanneer je niet alleen naar deze maand kijkt. De komende maanden kunnen namelijk kosten bevatten die nu nog niet op je rekening zichtbaar zijn.
Denk aan gemeentelijke belastingen, een vakantie, verjaardagen, schoolkosten, onderhoud, zorgkosten of een abonnement dat één keer per jaar wordt afgeschreven. Je weet vaak dat deze uitgaven komen. Alleen het bedrag en het moment staan nog niet altijd in je maandbudget.
Met een jaarlijkse budgetreset kijk je twaalf maanden vooruit. Je zet verwachte uitgaven in een planning en berekent hoeveel je vanaf nu iedere maand moet reserveren.
Dat hoeft niet op 1 januari. Je kunt op ieder moment beginnen. Bijvoorbeeld aan het begin van een nieuw schooljaar, na een verhuizing, bij een verandering in inkomen of wanneer je merkt dat je huidige budget niet meer aansluit op je leven.
Weet je nog niet welke kosten je allemaal moet opnemen? Controleer dan eerst
welke uitgaven je vaak vergeet in een budget.
Wat is een jaarlijkse budgetreset?
Een jaarlijkse budgetreset is een uitgebreide controle van je budget voor de komende twaalf maanden.
Je bekijkt:
- welke inkomsten je verwacht;
- welke vaste lasten zijn veranderd;
- welke jaarlijkse en periodieke rekeningen eraan komen;
- welke grotere uitgaven je zelf wilt plannen;
- hoeveel je al hebt gereserveerd;
- hoeveel je vanaf nu per maand opzij moet zetten;
- of het totaal binnen je inkomen past.
Je maakt dus geen vast plan dat een heel jaar precies hetzelfde moet blijven. Je legt een uitgangspunt vast dat je gedurende het jaar kunt aanpassen.
Waarom twaalf maanden vooruitkijken?
Een gewone maandbegroting laat vooral zien wat er deze maand gebeurt. Daardoor kunnen kosten die later komen buiten beeld blijven.
Stel dat je in november €600 wilt uitgeven aan feestdagen en cadeaus. Wanneer je daar in oktober pas aan denkt, moet bijna het hele bedrag uit één of twee maandbudgetten komen. Neem je het eerder in je planning op, dan kun je het over meer maanden verdelen.
Vooruitplannen maakt uitgaven niet goedkoper. Het voorkomt wel dat meerdere voorspelbare kosten onverwacht tegelijk uit je gewone leefgeld moeten worden betaald.
Wanneer kun je een budgetreset doen?
Januari is een logisch moment, maar niet het enige geschikte moment.
Je kunt een uitgebreide budgetcontrole bijvoorbeeld doen:
- aan het begin van een kalenderjaar;
- na de zomervakantie;
- aan het begin van een nieuw schooljaar;
- wanneer je salaris of inkomen verandert;
- na een verhuizing;
- na gezinsuitbreiding;
- wanneer je gaat samenwonen of uit elkaar gaat;
- nadat je vaste lasten sterk zijn gestegen;
- wanneer je regelmatig geld uit spaarpotjes terugboekt;
- wanneer je budget al enkele maanden niet meer werkt.
Kies een moment dat bij jouw huishouden past. Vanaf dat moment plan je steeds twaalf maanden vooruit.
Wat heb je nodig?
Verzamel bij voorkeur:
- je huidige maandbudget;
- banktransacties van de afgelopen twaalf maanden;
- recente facturen en aanslagen;
- gegevens van abonnementen en verzekeringen;
- je agenda;
- informatie over geplande reizen, schoolactiviteiten en andere gebeurtenissen;
- de saldi van bestaande spaarpotjes;
- een spreadsheet, schrift of digitale jaarplanner.
Heb je nog geen basisbudget met inkomsten en gewone maanduitgaven? Begin dan met een persoonlijk budget maken.
Stap 1: controleer wat er in je leven is veranderd
Begin niet direct met bedragen. Kijk eerst welke veranderingen invloed hebben op je geld.
Denk aan:
- ander inkomen;
- gewijzigde toeslagen;
- een nieuwe woning;
- andere kinderopvang of schoolkosten;
- een nieuwe auto;
- een kind dat met een sport begint;
- een huisdier;
- gewijzigde verzekeringen;
- een afgeronde lening;
- nieuwe abonnementen;
- hogere of lagere energiekosten.
Controleer daarna of je huidige budgetcategorieën nog passen. Misschien heb je een categorie niet meer nodig of ontbreekt er juist een nieuwe.
Je hoeft bij deze stap nog geen volledig nieuw budget te maken. Het doel is dat je niet automatisch verdergaat met bedragen die bij je oude situatie hoorden.
Stap 2: noteer alle bekende uitgaven voor de komende twaalf maanden
Maak één overzicht met kosten die niet volledig uit een gewone maandbegroting worden betaald.
Noteer per uitgave:
- de naam;
- het verwachte bedrag;
- de maand waarin je moet betalen;
- hoe zeker het bedrag is;
- hoeveel je al hebt gespaard;
- of de uitgave verplicht, noodzakelijk of gewenst is.
Denk bijvoorbeeld aan:
- gemeentelijke en waterschapslasten;
- jaarlijkse verzekeringspremies;
- onderhoud aan auto of fiets;
- contributies en lessen;
- schoolkosten;
- vakanties;
- verjaardagen;
- feestdagen;
- zorgkosten;
- kleding en schoenen;
- onderhoud aan de woning;
- vervanging van apparaten;
- kosten voor huisdieren;
- grotere aankopen;
- rijbewijzen, paspoorten of andere documenten;
- aflossingen die niet in je gewone maandbedrag zitten.
Neem alleen uitgaven op die voor jouw huishouden relevant zijn. Het doel is een bruikbaar overzicht, geen zo lang mogelijke lijst.
Stap 3: zet iedere uitgave in de juiste maand
Plaats iedere kostenpost in de maand waarin je verwacht te betalen.
Een eenvoudige planning kan er zo uitzien:
| Maand | Verwachte uitgave | Bedrag |
|---|---|---|
| Februari | Gemeentelijke lasten | €720 |
| April | Onderhoud auto | €450 |
| Juni | Zomervakantie | €1.500 |
| Augustus | School- en sportspullen | €300 |
| November | Cadeaus en feestdagen | €600 |
Gebruik voor bekende rekeningen de werkelijke betaaldatum of de maand waarin de rekening vorig jaar kwam.
Bij zelfgekozen uitgaven is niet alleen de betaaldatum belangrijk. Een vakantie in juli moet mogelijk maanden eerder worden geboekt. Zet daarom waar nodig ook een beslis- of boekingsmoment in je agenda.
Stap 4: controleer hoeveel je al hebt gereserveerd
Kijk voordat je maandbedragen berekent hoeveel geld er al voor de uitgave beschikbaar is.
Stel dat een vakantie naar verwachting €1.500 kost en er al €500 in het vakantiepotje staat. Je hoeft dan nog €1.000 op te bouwen.
De basisberekening is:
verwacht bedrag - bestaand spaarsaldo = nog te reserveren bedrag
Tel alleen geld mee dat daadwerkelijk voor dit doel beschikbaar is. Een noodbuffer die bedoeld is voor noodzakelijke tegenvallers hoort niet automatisch bij je vakantiebudget.
Stap 5: bereken hoeveel maanden je nog hebt
De bekende formule jaarbedrag gedeeld door twaalf werkt alleen wanneer je twaalf maanden de tijd hebt.
Begin je later of komt de rekening eerder, deel het bedrag dan door het werkelijke aantal momenten waarop je nog geld kunt reserveren.
De formule wordt:
verwacht bedrag - bestaand spaarsaldo ÷ aantal resterende spaarmaanden
Zet bij de berekening haakjes rond het bedrag dat je eerst aftrekt:
(verwacht bedrag - bestaand spaarsaldo) ÷ aantal resterende maanden
Voorbeeld: vakantie
Je verwacht dat de vakantie €1.500 kost. Er staat al €300 in het vakantiepotje en je hebt nog acht maanden.
€1.500 - €300 = €1.200
€1.200 ÷ 8 = €150 per maand
Voorbeeld: jaarlijkse contributie
Je moet over vijf maanden €240 betalen en hebt hiervoor nog niets gereserveerd.
€240 ÷ 5 = €48 per maand
Na betaling kun je voor het volgende jaar direct een vast maandbedrag gebruiken:
€240 ÷ 12 = €20 per maand
Voorbeeld: kosten die je eens per paar jaar verwacht
Je wilt over drie jaar ongeveer €1.800 beschikbaar hebben voor vervanging van een apparaat of ander groot doel.
€1.800 ÷ 36 = €50 per maand
Dit blijft een schatting. Controleer jaarlijks of het verwachte bedrag nog realistisch is.
Stap 6: tel alle maandelijkse reserveringen op
Bereken voor iedere geplande uitgave het benodigde maandbedrag. Tel de bedragen daarna bij elkaar op.
Stel dat je maandelijks wilt reserveren:
- €60 voor cadeaus en feestdagen;
- €100 voor vakantie;
- €50 voor auto-onderhoud;
- €40 voor kleding;
- €30 voor zorgkosten;
- €45 voor onderhoud en vervanging.
Dan bedraagt de totale maandelijkse reservering €325.
Controleer vervolgens of dit bedrag werkelijk binnen je maandbudget past. Een planning is pas bruikbaar wanneer je de reserveringen ook kunt uitvoeren.
Stap 7: bepaal wat verplicht, noodzakelijk of gewenst is
Past niet alles binnen je inkomen? Probeer dan niet ieder doel met een te laag bedrag te vullen. Bepaal eerst de prioriteit.
Verplicht
Dit zijn rekeningen of financiële verplichtingen waaraan je niet zomaar kunt ontkomen.
Denk aan belastingen, contractuele betalingen, minimale aflossingen en noodzakelijke verzekeringspremies.
Noodzakelijk
Deze kosten zijn niet altijd juridisch verplicht, maar zijn wel belangrijk om grotere problemen te voorkomen.
Denk aan noodzakelijk onderhoud, zorgkosten, passende kleding of vervanging van een onmisbaar apparaat.
Gewenst
Dit zijn plannen waar je bewust voor kiest, maar die kunnen worden aangepast of uitgesteld.
Denk aan een duurdere vakantie, nieuwe meubels terwijl de huidige nog bruikbaar zijn of een uitgebreid feest.
Deze indeling helpt wanneer het totale gewenste maandbedrag hoger is dan je financiële ruimte.
Wat doe je als je planning niet binnen je budget past?
Een volledige jaarplanning kan confronterend zijn. Misschien blijkt dat je voor alle plannen samen €450 per maand nodig hebt, terwijl er maar €250 beschikbaar is.
Je hebt dan verschillende mogelijkheden.
Verlaag het bedrag
Misschien kan een vakantie, feest of aankoop goedkoper.
Stel de uitgave uit
Een gewenst doel kan soms enkele maanden later. Daardoor krijg je meer tijd om het bedrag op te bouwen.
Controleer je vaste en variabele uitgaven
Bekijk of er ergens structureel ruimte vrijgemaakt kan worden. Lees hiervoor vaste lasten verlagen.
Gebruik extra inkomsten bewust
Vakantiegeld, kinderbijslag, een dertiende maand of een belastingteruggave kan een bestemming krijgen binnen de jaarplanning.
Neem alleen inkomsten mee waarvan je redelijk zeker weet dat je ze ontvangt. Wacht met onzekere bonussen, freelance-inkomsten of andere meevallers totdat het geld daadwerkelijk binnen is.
Kies prioriteiten
Niet ieder doel kan altijd tegelijk. Reserveer eerst voor verplichte en noodzakelijke kosten. Verdeel wat daarna overblijft over gewenste uitgaven.
Kom je er zelf niet uit? Kijk samen naar je budget
Blijkt uit je jaarplanning dat je meer wilt of moet reserveren dan er iedere maand beschikbaar is? Dan kan het lastig zijn om te bepalen welke bedragen realistisch zijn, waar je kunt bijsturen en wat je het beste als eerste kunt aanpakken.
Tijdens een 1-op-1 Budgetuurtje kijken we samen naar je inkomsten, vaste lasten, dagelijkse uitgaven en geplande kosten. We brengen structuur aan, berekenen welke reserveringen haalbaar zijn en bepalen welke keuzes nu het meeste verschil maken.
Je ontvangt geen algemeen budgetadvies, maar een praktisch plan dat past bij jouw huishouden en financiële situatie.
Controleer ook je inkomsten
Een jaarlijkse budgetreset gaat niet alleen over uitgaven.
Controleer:
- of je netto-inkomen is veranderd;
- wanneer vakantiegeld of andere vaste extra inkomsten binnenkomen;
- of een tijdelijke inkomstenbron stopt;
- of toeslagen nog bij je geschatte jaarinkomen passen;
- of je inkomsten per vier weken of per maand ontvangt;
- of je inkomsten wisselen.
Geef wijzigingen in inkomen en huishouden tijdig door aan de instanties waarbij dat nodig is. Gebruik voor actuele berekeningen altijd de officiële informatie van de betreffende instantie.
Heb je geen vast maandinkomen? Lees dan budgetteren met een wisselend inkomen.
Gebruik potjes zonder je systeem te ingewikkeld te maken
Je hoeft niet voor iedere uitgave een aparte rekening of categorie te openen.
Handige hoofdpotjes kunnen zijn:
- jaarlijkse rekeningen;
- onderhoud en vervanging;
- auto en vervoer;
- kinderen en school;
- kleding en verzorging;
- cadeaus en feestdagen;
- vakantie;
- zorgkosten
Maak vooral een apart potje wanneer:
- het bedrag relatief groot is;
- de betaaldatum duidelijk is;
- het geld anders gemakkelijk aan iets anders wordt besteed;
- je wilt kunnen zien of je op schema ligt.
Lees ook: Zo werk je met potjes in je bankapp.
Automatiseer je reserveringen
Maak de maandelijkse bedragen bij voorkeur kort na ontvangst van je inkomen over.
Dat kan bijvoorbeeld:
- met automatische overboekingen naar spaarpotjes;
- door het geld op een aparte rekening te zetten;
- door reserveringscategorieën in je Budget Tracker te gebruiken;
- door bepaalde inkomsten direct aan een gepland doel toe te wijzen.
Het geld is dan niet verdwenen. Je hebt het alleen alvast een bestemming gegeven.
Controleer je planning iedere maand kort
Een jaarplanning hoeft niet iedere week volledig opnieuw.
Controleer eenmaal per maand:
- welke rekeningen binnenkort komen;
- of automatische reserveringen zijn uitgevoerd;
- of bedragen of data zijn veranderd;
- of een gepland doel nog doorgaat;
- of je voor- of achterloopt;
- of nieuwe uitgaven aan de planning moeten worden toegevoegd.
Een uitgebreidere reset kun je één keer per jaar doen of na een belangrijke verandering.
Voorbeeld van een jaarlijkse budgetreset
Stel dat je in september begint en de volgende uitgaven verwacht:
| Uitgave | Nodig | Al gespaard | Betaalmaand | Maandelijkse reservering |
|---|---|---|---|---|
| Feestdagen | €600 | €100 | December | €166,67 gedurende 3 maanden |
| Vakantie | €1.500 | €300 | Juni | €133,33 gedurende 9 maanden |
| Auto-onderhoud | €480 | €80 | April | €57,14 gedurende 7 maanden |
| Jaarcontributie | €240 | €0 | Janurari | €60 gedurende 4 maanden |
De benodigde bedragen verschillen omdat niet iedere uitgave even ver weg is.
Na betaling kun je opnieuw vooruitkijken naar het volgende betaalmoment. Daardoor worden tijdelijke hoge reserveringen later vaak lager.
Checklist voor je jaarlijkse budgetreset
- Ik heb veranderingen in mijn inkomen en huishouden verwerkt.
- Mijn vaste lasten en contractbedragen zijn actueel.
- Ik heb mijn banktransacties van het afgelopen jaar bekeken.
- Jaarlijkse en periodieke uitgaven staan in de planning.
- Iedere grote uitgave heeft een verwacht bedrag en een maand.
- Ik heb gecontroleerd hoeveel er al voor ieder doel is gereserveerd.
- Ik heb gerekend met het werkelijke aantal resterende maanden.
- Verplichte, noodzakelijke en gewenste uitgaven zijn van elkaar onderscheiden.
- Het totaal van alle reserveringen past binnen mijn inkomen.
- Onzekere inkomsten zijn nog niet uitgegeven voordat ze binnen zijn.
- Geplande uitgaven en mijn noodbuffer zijn gescheiden.
- Automatische overboekingen zijn ingesteld waar dat handig is.
- Ik controleer de planning eenmaal per maand.
- Ik plan een nieuw moment voor de volgende uitgebreide reset.
Een jaarplanning hoeft niet perfect te zijn
Je kunt niet twaalf maanden van tevoren precies voorspellen wat er gebeurt. Dat is ook niet het doel.
Een jaarplanning geeft je een realistisch uitgangspunt. Je weet welke grotere bedragen eraan komen, welke maanden waarschijnlijk duurder worden en hoeveel je nu alvast kunt reserveren.
Blijkt tijdens het jaar dat een bedrag of plan verandert? Pas de planning dan aan. Een budget is een hulpmiddel en geen contract met jezelf.
Heb je je kosten nog niet volledig in beeld? Begin dan met welke uitgaven je vaak vergeet in je budget.
Staat je jaarplanning wel, maar lukt het niet om je maandbedragen vol te houden? Lees dan hoe je een realistisch budget volhoudt.
Wil je je inkomsten en uitgaven eerst verzamelen? Download het gratis huishoudboekje van Geld101. Daarna kun je de bedragen verwerken in je persoonlijke jaarplanning en maandbudget.
