Zo werk je slim met potjes in je bankapp

Een budget op papier kan precies kloppen. Toch is het tijdens de maand soms lastig om te zien welk geld je nog kunt uitgeven en welk bedrag eigenlijk al nodig is voor een rekening, vakantie of andere geplande kosten.

Digitale potjes kunnen daarbij helpen. Je verdeelt je geld over duidelijke bestemmingen, zodat je niet steeds zelf hoeft te onthouden waarvoor het saldo op je rekening bedoeld is.

Je hoeft daarvoor geen ingewikkeld systeem met tientallen categorieën te maken. Een paar goedgekozen potjes kunnen al voldoende zijn.

Heb je nog niet bepaald hoeveel je per categorie kunt besteden? Begin dan eerst met [interne link: een persoonlijk budget maken]. De potjes zijn namelijk de uitvoering van je budget, niet de vervanging ervan.

Wat zijn digitale potjes?

Een digitaal potje is een afgebakend bedrag waaraan je een naam en bestemming geeft.

Denk aan:

• boodschappen;
• jaarlijkse rekeningen;
• cadeaus;
• vakantie;
• onderhoud;
• vrije besteding.

Hoe een potje technisch werkt, verschilt per bank. Soms verdeel je het geld binnen een spaarrekening. Bij andere banken kun je afzonderlijke betaal- of spaarrekeningen gebruiken, soms met een eigen rekeningnummer. Ook de mogelijkheden voor automatisch verdelen en rechtstreeks betalen verschillen.

Controleer daarom in je eigen bankapp:

• welke soorten potjes of rekeningen beschikbaar zijn;
• of je rechtstreeks uit een potje kunt betalen;
• hoeveel potjes je kunt maken;
• of automatische overboekingen mogelijk zijn;
• of er kosten aan extra rekeningen verbonden zijn.

De precieze knopjes verschillen per bank. Het principe blijft hetzelfde: geld dat al een bestemming heeft, houd je zichtbaar apart.

Welke potjes heb je nodig?

Begin niet met een eindeloze lijst. Kies potjes die je helpen bij beslissingen.

Een eenvoudige basis kan bestaan uit:

1. vaste lasten;
2. boodschappen en huishouden;
3. jaarlijkse kosten;
4. vrije besteding;
5. spaardoelen;
6. buffer.

Je hoeft niet voor iedere kleine uitgave een eigen potje te maken. Shampoo, tandpasta en schoonmaakmiddelen kunnen bijvoorbeeld samen onder “drogisterij en huishouden”.

Maak een apart potje wanneer:

• het bedrag relatief groot is;
• de uitgave regelmatig terugkomt;
• je ervoor moet reserveren;
• je tijdens de maand wilt zien hoeveel er nog beschikbaar is;
• je het geld anders gemakkelijk aan iets anders uitgeeft.

Gebruik je een potje nooit bij een beslissing? Dan kun je het waarschijnlijk samenvoegen met een andere categorie.

Zo verdeel je je geld over de potjes

Zodra je inkomen binnenkomt, geef je het geld volgens je budget een bestemming.

Een praktische volgorde is:

1. zorg dat de vaste lasten gedekt zijn;
2. zet maandbedragen apart voor jaarlijkse kosten;
3. vul je potjes voor boodschappen en andere maanduitgaven;
4. zet geld opzij voor buffer en spaardoelen;
5. laat een afgesproken bedrag beschikbaar voor vrije besteding.

Ontvang je een wisselend inkomen? Verdeel dan niet automatisch bedragen op basis van je beste maand. Gebruik een voorzichtige basisverdeling en geef extra inkomsten pas een bestemming nadat ze werkelijk zijn ontvangen.

Lees ook: Budgetteren met een wisselend inkomen.

Drie manieren om potjes tijdens de maand te gebruiken

Er is niet één methode die voor iedereen het beste werkt. Kies de werkwijze die jouw bank ondersteunt en die je kunt volhouden.

Methode 1: vooraf geld beschikbaar maken

Je boekt aan het begin van de week of maand het beschikbare bedrag naar je betaalrekening.

Heb je bijvoorbeeld €520 per maand voor boodschappen, dan kun je werken met een vast weekbedrag en een klein restant voor de langere weken of duurdere boodschappenmomenten.

Deze methode is eenvoudig, maar vraagt dat je het beschikbare bedrag op je betaalrekening goed blijft herkennen.

Methode 2: na een betaling terugboeken

Je betaalt eerst vanaf je gewone betaalrekening en boekt het bedrag daarna terug vanuit het bijbehorende potje.

Dit is de methode die ik zelf graag gebruik. Na een boodschappenbetaling boek ik hetzelfde bedrag terug vanuit het boodschappenpotje. Zo blijft zichtbaar hoeveel er in dat potje over is.

Deze methode werkt alleen prettig wanneer:

• je regelmatig terugboekt;
• er voldoende marge op je betaalrekening staat;
• je niet rood komt te staan voordat je het bedrag hebt teruggeboekt.

Je hoeft niet na iedere losse betaling direct te boeken. Je kunt dit ook één of twee vaste momenten per week doen.

Methode 3: betalen vanaf een aparte rekening

Je gebruikt een aparte betaalrekening of betaalpas voor variabele uitgaven.

Je gewone rekening blijft dan bestemd voor vaste lasten en automatische incasso’s. Op de andere rekening zet je bijvoorbeeld geld voor boodschappen, uitjes en vrije besteding.

Dit kan overzichtelijk zijn, maar controleer eerst of je bank kosten rekent voor extra rekeningen of betaalpassen.

Moet je een potje voor vaste lasten maken?

Een vaste-lastenpotje kan handig zijn, maar alleen wanneer het aansluit op de manier waarop je bank werkt.

Automatische incasso’s worden meestal van een betaalrekening afgeschreven. Je kunt daarom bijvoorbeeld:

• het volledige vaste-lastenbedrag op je gewone betaalrekening laten staan;
• een aparte betaalrekening voor vaste lasten gebruiken;
• geld in een spaarpot reserveren en het vóór de betaaldatum terugboeken.

Het belangrijkste is dat je niet per ongeluk geld uitgeeft dat later die maand nog nodig is voor rekeningen.

Bereken daarom eerst hoeveel vaste lasten nog moeten worden afgeschreven en houd dat bedrag beschikbaar op de juiste rekening.

Automatiseer wat iedere maand hetzelfde is

Potjes werken makkelijker wanneer je niet alles handmatig hoeft te onthouden.

Stel waar mogelijk automatische overboekingen in, bijvoorbeeld kort nadat je inkomen binnenkomt.

Je kunt automatisch geld verdelen naar:

• jaarlijkse rekeningen;
• vakantie;
• onderhoud;
• buffer;
• andere vaste spaardoelen.

De beschikbare automatiseringsfuncties verschillen per bank. Controleer daarom wat jouw bankapp ondersteunt.

Pas de automatische bedragen aan wanneer je inkomen, contracten of geplande uitgaven veranderen.

Wat doe je als een potje leeg is?

Een leeg potje is informatie.

Vraag eerst waarom het geld op is:

• Was er een uitzonderlijke uitgave?
• Is het maandbedrag structureel te laag?
• Heb je geld aan iets anders uitgegeven dan gepland?
• Hoort een bepaalde uitgave eigenlijk in een andere categorie?
• Is het systeem te gedetailleerd om goed bij te houden?

Je kunt daarna bewust geld verschuiven. Noteer wel uit welk potje het komt en wat daarvan het gevolg is.

Steeds zonder nadenken geld uit je vakantie-, buffer- of jaarrekeningpotje halen, maakt het systeem onbetrouwbaar. Maar een budget aanpassen omdat je werkelijkheid anders blijkt te zijn, is geen fout.

Gaat je boodschappenpotje bijvoorbeeld iedere maand te vroeg leeg? Dan moet je onderzoeken of het bedrag te laag is of dat je een concreet plan nodig hebt om minder uit te geven.

Lees ook: Zo maak je een budget realistisch en houd je het vol.

Veelgemaakte fouten met een potjessysteem

Te veel potjes maken

Een systeem met veel kleine categorieën kost meer tijd en wordt niet automatisch nauwkeuriger.

Begin met drie tot zes hoofdpotjes. Splits een categorie pas wanneer je die informatie werkelijk nodig hebt.

Geen bedrag vooraf bepalen

Een potje vullen met “wat ongeveer goed voelt” is nog geen budget.

Bepaal eerst hoeveel je op basis van je inkomen en werkelijke uitgaven kunt missen.

Reserveringen als vrij spaargeld zien

Geld voor de gemeentelijke belastingen, verzekering of onderhoud is al bestemd. Het is geen vrij beschikbaar spaargeld.

Geen ruimte voor plezier opnemen

Een systeem waarin al het geld uitsluitend voor noodzakelijke kosten en sparen is bestemd, kan onnodig streng worden.

Een vast bedrag voor vrije besteding maakt duidelijk wat je zonder schuldgevoel kunt gebruiken.

Te vaak geld verschuiven

Een budget mag veranderen, maar voortdurend potjes aanvullen zonder te onderzoeken waarom ze leeg raken, neemt het overzicht weer weg.

Het systeem nooit controleren

Kijk minimaal één keer per maand of:

• de automatische bedragen nog kloppen;
• een potje structureel te hoog of te laag is;
• een geplande rekening is veranderd;
• je nieuwe kosten moet toevoegen;
• een spaardoel is bereikt of niet meer relevant is.

Zo begin je vandaag

Je hoeft niet direct je hele banksysteem te veranderen.

Begin met deze stappen:

1. Open je bankapp en bekijk welke potjes of extra rekeningen beschikbaar zijn.
2. Kies drie tot zes categorieën die je echt wilt volgen.
3. Bepaal per categorie het maandbedrag vanuit je budget.
4. Verdeel het geld dat nu beschikbaar is.
5. Stel automatische overboekingen in waar dat kan.
6. Kies hoe je betalingen verwerkt: vooraf, achteraf of via een aparte rekening.
7. Plan over een maand een korte controle.

Potjes moeten je budget makkelijker maken. Merk je dat je vooral bezig bent met terugboeken, corrigeren en zoeken waar geld staat? Vereenvoudig het systeem dan.

Van budget naar een werkbaar systeem

Digitale potjes geven geld een zichtbare bestemming. Daardoor kun je tijdens de maand sneller beoordelen wat nog beschikbaar is en welke bedragen je met rust moet laten.

Het systeem hoeft niet perfect te zijn. Begin klein, kijk wat werkt en pas de verdeling aan op basis van je werkelijke uitgaven.

Wil je eerst berekenen welke bedragen in je potjes passen? Lees dan een persoonlijk budget maken.

Wil je je budget en werkelijke uitgaven naast elkaar bijhouden? Met de Budget Tracker van Geld101 zie je per categorie hoeveel je hebt uitgegeven en welk bedrag nog beschikbaar is.